Cem Dizdar

YAYLADA KENT HAYATINA İSYAN...

Çadırlar toplandı, çantalar sırta vuruldu. “Ayrılık fotoğrafı” için ekip birbirine sokulmuşken, bu dağlarda büyüyen 16 yaşındaki Güneyce ile kuzeni Simge bir kıyıda ağlamaklı bir ifadeyle kala kalmışlar. Belli ki yayladan her göç onlara ağır geliyor. Nasıl oluyordu da bu çocuklar bu dağlara böylesine tutkuyla bağlıydılar? Sorumun yanıtını bu yıl sekizincisine katılabildiğim Kaçkar Doğa, İnsan ve Sanat Kampı’nda buldum.
2 Ağustos’ta Rize Çamlıhemşin’de toplanan ekibe ucu ucuna yetiştim. Üç minibüs dolusu insan Çinçiva, Zilkale, Çat, Elevit, Tirovit üzerinden Amlakit Yaylası’na doğru yola koyuldu. 
Tirovit’e bakan 2 bin 650 rakımlı Horun Boğazı’nda verilen Kaçkarları izleme molasında müzisyen Efkan Şeşen gitarını kılıfından bir silah gibi çıkarınca kampın rengi de belli oldu.
Bir avuç kentli hep bir ağızdan iş hayatına isyan eden bir şarkıda Efkan’a eşlik ediyordu: “Dokuz altı yollarında / Bir zincir boğazımda / Sıkar sıkar gevşetemem / Ağlayamam / Ayda yılda bir kaçamak / Kaçsak bile yaşama bak / Dokuz altı yollarında / Gülmek yasak...”

Kotençur Yaylası’na varış
1850 metredeki Amlakit’e inişte ekibi iki atıyla “dokuz yaylanın kralı Mustafa” karşıladı. Yükler, her gün dağları arşınlayan Mustafa ve iki atına emanet edilip 45 dakikada varılacak Kotençur Yaylası’ndaki kampa yürünmeye başlandı.
Sık sık mola veren yorgun ben bağıra bağıra söyleniyordum kampın çilekeşi arkadaşım Kader Demirci’ye; “Çeşme beach’lerinde fırtına gibi esecek Cem Dizdar’ı düşürdüğün hale bak!”
“Dağ gülleri”nin sardığı tepeye varınca kafamı buz gibi suyun altına soktum. Ve nabzım normale dönünce çevreye ilk bakışımda şunu düşündüm; “Herhalde cennet buralarda bir yerde olmalı.” A. Kadir’in ‘Mapushane Düşünceleri” şiirindeki gibi, “Gökyüzü, toprak ve özgürlük / Ne güzel şeyler...”
Kayan yıldızların altında, sessizliğin koynunda şarkılar, türkülerle geçen gecenin sabahında ekip uyandı. Ardından bir keçi edasıyla derelerden, çaylardan sekerek Kermukereç Buzul Gölü’ne tırmanış başladı. 2 bin 300 metrede küçük bir çayın kıvrıla kıvrıla aktığı düzlüğün yanı başındaki buz gibi gölde yüzmek, yeniden doğmak gibi bir şeydi.
Ardından bir futbol maçı, Hakan Sezerel’in yönettiği “yaratıcı drama” etkinliği ve yine neşe içinde kampa dönüş.
Bir gün sonra rota Tatar Dağı. Dağ, Palovit vadisinin her yanını gördüğü gibi bölgede cep telefonlarının çektiği tek mevkii olması açısından da önemli. İki gündür “cep”ini açamamış ekip üyeleri bir tazı neşesiyle tüketiyor patikayı.
Yakılan kamp ateşlerine Efkan’ın şarkıları, Yılmaz Okumuş’un yazıp Haldun Açıksözlü’nün oynadığı “Laz Marks”tan bölümler, kampın lideri ve Fırtına Vadisi’ndeki her taşın altını, her kuşun kanadını bilen Mehmet Demirci’nin okuduğu şiirler eşlik ediyor. Bir de... Beş gün boyunca durmaksızın üflemek için o nefesi nereden aldığını hâlâ çözemediğim Hüseyin Altay’ın tulumu.
Her horonu, 40 yıllık horoncu gibi Umutcan Sormaz yönetiyor. Her türküyü o çatlak, cazcı sesiyle Gökay Altay okuyor. Gökay, bu dağların sevdalısı rahmetli Kenan Altay’ı hiç unutturmuyor türkülerinde. Dört beş türküden birine sıkıştırıyor, “Nerdesin be Kenan amca” sözünü. 
Kamp boyunca bir an olsun yanımdan ayrılmayan, bir dediğimi iki etmeyen Atalay Altay neredeyse “özel rehberim”... Gökay, Atalay ve Umutcan... Son zamanlarda tanıdığım en müthiş troika. Murat Cevahir Altay, yani herkesin “Toto dayı”sı gözünün önünden ayırmadığı kızı Tutku ile tırmanıyor her dağa. Yanlarında Demirci ailesinin 6 yaşındaki fırlaması Dağlar...
Ve tabii kampa iki gün geç katılan ve bölgedeki bütün gençleri Galatasaraylı yapan Volkan Aydın. 
Bir de gece yarısı çıkıveren “Naldaman” Emin. Durup durup “İçelum da elelum Memedum” (İçelim de ölelim Memedim) diyen Emin, tek kelimeyle bu coğrafyayı özetleyen bir karakter. 
Sanırsınız Nazım Hikmet “Kuvay-ı Milliye Destanı”ndaki o bölümü bu insanları izleyip yazmış. Hepsi de konuşmayı şehvetle seven, hamsilerin ve mısır ekmeğinin zaferi için, hiç kimseden bir şey beklemeksizin bir şarkı söyler gibi ölebilecek insanlar. Atalarından aldıklarını bugüne taşıyan, coğrafyalarına anlamını katan insanlar...
Son gün Palovit Çayı kenarındaki Amlakit Yaylası’nda Çamlıhemşin’in kurucu belediye başkanı İbran Osman’ın yılların kapkara ettiği yayla evinde uyudum. Uyandığımda ayılmak için buz gibi çaya girip bağıra bağıra yıkandım.Sudan çıktığımda sanki biraz daha insan kokuyordum.

Nasil ayrilacağum?
Güneyce ve Simge, ayrılırken Gökay’ın türküsündeki gibi “Kotençurum ben senden nasil ayrilacağum” dercesine gözyaşı döküyorlardı.
Onların sahiciliğiyle, “9/6 yolları”na kıstırılmış kentlilere sunulacak plastik turistik faaliyetler arasında bir tercihe zorlanıyor yaylalar.
Mehmet Demirci karşısına her geçtiğinde “Şu coğrafyanın güzelliğine bir bakun kardaşum ya...” dediği Kaçkar silsilesine gözü gibi bakıyor.  
Gidin, görün. Hüseyin tulum çalarken Gökay, Atalay ve Umutcan’la kolkola “Ne güzeldir Kotençur’da olmak şimdi” diye bir bağırın bakalım. Eminim size de çok iyi gelecek.

Yıkın yayla yollarını!
Çamlıhemşin’e dönmek için Amlakit’ten Hazindağ Yaylası’na orman içinden iki saatten fazla süren şahane bir yolculuk yaptık. Tarihi İpek Yolu’nun bu kolu üzerindeki patikaya insanların yüzlerce yıl önce döşediği taşlardaki at, katır ve insan izlerine basa basa vardık Hazindağ’a... Bundan sonrası da güzel ya, Karadenizli müteahhit siyasetçilerin Karadeniz’e yaptıklarını anlamak için bu hattı mutlaka yürümek gerekiyor.
İnsanlığın açtığı yayla yolu bir çırpıda bitti ya, devletin dozerle açtığı toz toprak araba yolu bitmek bilmedi.
Pokut ve Sal yaylarının arkasından geçip Hazindağ’da biten “devlet yayla yolu”nu görünce “Yolun gittiği yayla ölüdür” diye bir söz uydurdum. Bunu Hazindağ’daki tarihi ahşap caminin gölgesinde konuştuğum yaşlı amcaya da söyledim; “Dayı, çabuk gelen çabuk gider.” Doğruydu, koca yaylada sadece sekiz hanenin ocağı tütüyordu. Oysa torunlar yürüyerek gelseler, en az iki-üç gün kalırlardı atalarının bu muhteşem evlerinde.
Biz dönerken iki motosikletli geliyordu karşıdan. Yarım saat sonra bizimle aynı istikamette yanımızdan geçip muhtemelen Ayder’e indiler. Geri dönüp anlatacaklar “Hazindağ’a kadar gittik” diye. Oysa sadece bir kare fotoğraf çekip, ellerini değdirip, “oradaydık” yapıp döndüler.